Tropami historii i tradycji Żoliborza

Telefon od mieszkańca i zadane pytanie: - Od kiedy kurant na żoliborskim ratuszu przypomina, że to już godzina 12? – usłyszane słowa odświeżyły wspomnienia o okoliczności wyboru i pierwszego odtworzenia melodii żoliborskiego kuranta. Akurat trudno tę datę zapomnieć, bo było to 12 września 2001 r., tuż po czterech zamachach w Stanach Zjednoczonych.

Cytadela Warszawska, dawniej zwana Cytadela Aleksandrowską, wzniesiona została na rozkaz cara Mikołaja I po upadku Powstania Listopadowego. Paradoks historii sprawił, że symbol zniewolenia Polaków wzniesiony został w miejscu, które za sprawą swej urody nazwane zostało Pięknym Brzegiem.

W wielu publikacjach podawana jest nazwa Dziewczyna z dzbanem. W innych natomiast można przeczytać, że jest to Alina. Na Żoliborzu mówimy, zgodnie z intencją autora, Alina, dziewczyna z dzbanem. Chodzi o rzeźbę Henryka Kuny, która od 1936 roku stanowi centralny element fontanny usytuowanej przy głównym wejściu do Parku Żeromskiego. Rzeźba przetrwała wojnę bez większych uszkodzeń. Do rejestru zabytków wpisana została w 1989 roku, a już rok później stała przedmiotem wyjątkowego wandalizmu – została skradziona. Rozpoczęto śledztwo, ale nie dało ono żadnych rezultatów. Nawet dokładnej daty kradzieży nie ustalono. W pierwszym dokumencie uznano, że nastąpiło to na 27 lub 28 października 1990 r.

U większości mieszkańców Warszawy zdziwienie wywołuje informacja, że Park Kaskada jest najprawdopodobniej najstarszym parkiem w Warszawie. A na pewno zaliczamy go do najstarszych. Oczywiście na przestrzeni ponad trzystu lat funkcje tego miejsca ulegały zmianom. Co nie zmienia faktu, że od kiedy w 1695 roku Jan III Sobieski zbudował tu pałacyk i dwa pawilony (wg projektu Tylmana z Gameren) dla swojej Marysieńki, funkcje rekreacyjne związały się z tym miejscem na stałe. Podobnie jak nazwa Marie Mont – skąd już tylko krok do Marymontu (podobnie jak Joli Bord – Żoliborz).

Bryła Hali Marymonckiej do czasu remontu (w latach 2007/2008), była jednym z najbardziej charakterystycznych fragmentów żoliborskiego krajobrazu. Oryginalnym jej wyróżnikiem były nie spotykane gdzie indziej okrągłe okna.